Hersenletsel bij kinderen en jongeren

Jaarlijks krijgen in Nederland naar schatting 19.000 kinderen en jongeren tot 24 jaar hersenletsel. 12.000 in de leeftijdsgroep 0-14 jaar en 7000 in 15-24 jaar oud. De cijfers zijn gebaseerd op onderzoek uit 2009.

De oorzaak is meestal een harde klap tegen het hoofd door een ongeval, val of mishandeling. Een op de vier jongeren krijgt hersenletsel door een hersenaandoening als hersenvliesontsteking, een hersentumor, een hersenbloeding of een herseninfarct. Verkeersongevallen vormen de meest voorkomende oorzaak voor hersenletsel bij kinderen en jongeren tussen de 5 en 24 jaar. Bij jongeren tussen de 15 en 24 jaar is geweld een tweede veel voorkomende oorzaak.

Gevolgen HERSENLETSEL

De meeste jongeren herstellen goed maar een kleine groep houdt zijn hele leven klachten zoals:

  • Veel vergeten
  • Snel afgeleid zijn
  • Moe, moe, moe
  • Somber
  • Nergens toe komen
  • Snel boos
  • Moeite met taal

 

Vooral de problemen die je aan de buitenkant niet ziet (onzichtbare gevolgen) zijn vaak moeilijk te begrijpen voor de omgeving. De meeste mensen kunnen zich niet voorstellen dat een kind zich anders gedraagt door een klap op het hoofd of een val. Dit onbegrip kan pijnlijk zijn voor kinderen met hersenletsel en hun ouders.

Grillig beloop

Ook kenmerkend voor de gevolgen van hersenletsel bij kinderen en jongeren is het grillige beloop. Gevolgen komen soms pas na verloop van tijd aan het licht. Het kan zijn dat een kind op jonge leeftijd letsel oploopt in een deel van de hersenen dat pas later (volledig) tot ontwikkeling komt. De achterstand ten opzichte van leeftijdsgenoten wordt dan pas zichtbaar of neemt toe. Het komt ook vaak voor dat kinderen met hersenletsel meer klachten krijgen naarmate ze ouder worden omdat er steeds meer en moeilijkere taken van hen verwacht worden.

hersenletsel accepteren

Kan ik ooit zelfstandig wonen, een goeie baan vinden of een seksuele relatie krijgen? Met dit soort vragen zitten veel jongeren en jongvolwassenen die hersenletsel hebben. Ze zagen een mooie toekomst voor zich maar door het hersenletsel is dat in één klap veranderd. Voor een volwassene met hersenletsel is het al ontzettend moeilijk te accepteren. Voor jongeren die nog een heel leven voor zich hebben, is het vaak nog ingewikkelder.

Jongeren en jongvolwassen zitten in een overgangsfase naar volwassenheid. Als je hersenletsel hebt, is die fase extra ingewikkeld. Je ziet dat vrienden diploma’s halen, samenwonen, een baan krijgen. Voor jou is dat alles behalve vanzelfsprekend.

Ouders

Het hersenletsel van het kind heeft vaak gevolgen voor de relatie van de ouders en voor het functioneren van het hele gezin. Het kan leiden tot psychische klachten, relatieproblemen of problemen bij broers of zussen. Ook als gezinnen uiteindelijk een nieuwe balans vinden, kan hersenletsel veel impact hebben, blijkt uit onderzoek. Veel gezinnen blijven stress ervaren.

Als het kind ouder wordt, veranderen de rollen van de ouders en de jongere. Ouders laten langzaam maar zeker meer over aan de jongere zelf of aan anderen die voor hem zorgen. Elke ouder moet zijn kind op den duur loslaten, maar als je kind minder zelfredzaam is en zorg nodig heeft dan is dat een stuk lastiger.

Het verhaal van Jordy

Jordy (20) kreeg een hersenbloeding terwijl hij een voetbalwedstrijd bijwoonde van zijn favoriet club Cambuur. Jordy was een slimme, levendige knul maar na zijn hersenletsel kwam hij de bank niet meer af en belandde hij in een depressie.“Ik was niet meer in staat om naar school te gaan door mijn hersenletsel. Ook zal ik niet fulltime kunnen werken. Mijn concentratie is sterk verminderd, ik ben sneller aangebrand, sneller en veel moe, ik kan niet meer multitasken en kan prikkels moeilijk filteren. Door de behandeling stel ik minder dingen uit en maak ik nu een goede planning. Ik ga ook beter om met mijn initiatief-verlies en ben mijn conditie aan het verbeteren.” Vorig jaar was hij niet in staat om naar school te gaan door zijn hersenbloeding. "Ook zal ik waarschijnlijk niet fulltime kunnen werken. Mijn concentratie is sterk verminderd, ik ben sneller aangebrand, sneller en veel moe, ik kan niet meer multitasken en kan prikkels moeilijk filteren. Door Hersenz stel ik minder dingen uit en maak ik een goede planning. Ik ga beter om met mijn gebrek aan initiatief en ben mijn conditie aan het verbeteren.” En: "Ik ben weer begonnen met een opleiding." Lees het hele verhaal van Jordy

De professional Nicole Sillekens

"Kan ik ooit zelfstandig wonen, een goeie baan vinden of een seksuele relatie krijgen? Met dit soort vragen zitten veel jongeren en jongvolwassenen met hersenletsel. Ze zagen een mooie toekomst voor zich maar door het hersenletsel is dat in één klap veranderd. Voor een volwassene met hersenletsel is het al ontzettend moeilijk te accepteren. Voor jongeren die nog een heel leven voor zich hebben, is het vaak nog ingewikkelder", vertelt Hersenz-behandelaar Nicolle Sillekens. "Jongeren en jongvolwassen zitten in een overgangsfase naar volwassenheid. Als je hersenletsel hebt is die fase extra ingewikkeld. Je ziet dat vrienden diploma’s halen, samenwonen, een baan krijgen. Voor jou is dat alles behalve vanzelfsprekend. Binnen Hersenz zien we dat jonge mensen écht met andere vragen zitten dan mensen die ouder zijn. Ze vinden het ook prettiger om met leeftijdsgenoten in een groep te zitten.  Daarom hebben we een apart programma ontwikkeld. Het bestaat uit twee delen: ‘’Dit ben ik” en “Op eigen benen”. Lees het hele verhaal van Nicole Sillekens 

Het programma Op eigen benen wordt komend voorjaar aangeboden in Limburg, Gelderland en Zuid-Holland. Interesse? Neem contact op met de Hersenz-organisatie in de regio. 

Veelgestelde vragen over hersenletsel
Hoe vaak komt niet-aangeboren hersenletsel voor?

Jaarlijks lopen zo’n 140.000 mensen hersenletsel op, van wie er 40.000 forse blijvende beperkingen eraan overhouden. En in totaal zijn er maar liefst zo'n 650.000 Nederlanders die beperkingen ervaren als gevolg van niet-aangeboren hersenletsel. Lees verder.

Wat zijn de oorzaken van hersenletsel?

Hersenletsel kan ontstaan door onder andere een beroerte (CVA), ongeval, zuurstoftekort na hartstilstand, hersenvliesontsteking, bijna verdrinking, vergiftiging, gebruik van alcohol of drugs, epilepsie of neurologische aandoeningen als Parkinson of multiple sclerose. Lees verder.

Hoe herken ik klachten als gevolg van hersenletsel?

De gevolgen van niet-aangeboren hersenletsel kunnen leiden tot uiteenlopende klachten. Veelvoorkomende klachten zijn vermoeidheid, vergeetachtigheid, snel overprikkeld raken, nergens toe komen. 

Zijn klachten na hersenletsel altijd direct zichtbaar?

Klachten na hersenletsel zijn niet altijd direct zichtbaar. Vaak komen klachten juist pas naar voren na verloop van tijd, bijvoorbeeld als iemand weer thuiskomt van revalidatie of zijn werk of hobby weer wil oppakken. De onzichtbare gevolgen van hersenletsel, zoals problemen met concentratie, vermoeidheid of overprikkeling komen vaak pas later aan het licht.

Welke zorg is er na hersenletsel?

De zorg die geboden wordt na hersenletsel kan verdeeld worden in drie fasen. In de acute fase verblijft de patiënt vaak in het ziekenhuis. Als de patiënt medisch stabiel is gaat de herstelfase in, waarin door middel van revalidatiebehandeling wordt gewerkt aan maximaal herstel. De chronische fase begint als de patiënt klaar is met revalidatie en weer thuis is. Daar ervaart hij de gevolgen van het hersenletsel in het dagelijks leven. Lees verder.

Kan ik leren omgaan met de gevolgen van hersenletsel?

Een deel van de mensen met hersenletsel herstelt nooit volledig. Maar dat wil niet zeggen dat er aan de klachten die mensen ondervinden in het dagelijks leven, niks meer gedaan kan worden. Mensen kunnen nieuwe manieren aanleren om met beperkingen om te gaan. Ook kan intensieve behandeling in een latere fase nog veel verbeteren aan de kwaliteit van leven. Lees verder.