Overprikkeling

Veel mensen met hersenletsel raken snel overprikkeld. Ze hebben bijvoorbeeld moeite met geluiden, geuren, kleuren, smaken of zelfs aanrakingen. Ook gedachten kunnen overprikkeling veroorzaken. Ieder mens krijgt de hele dag door informatie binnen via zijn zintuigen. Die wordt verwerkt in onze hersenen. Gezonde hersenen filteren de informatie maar door de hersenbeschadiging kan het filter kapot zijn, waardoor je emmer als het ware sneller overloopt en je hoofd op tilt raakt.

Er zijn meerdere delen in de hersen betrokken bij overprikkeling maar de amygdala, het centrum waar emoties worden gereguleerd, en de hersenstam spelen een belangrijke rol. Overprikkeling leidt tot vervelende klachten, waarvan mensen moeizaam en langzaam herstellen. Er bestaan wel trainingen om beter te leren omgaan met de gevolgen van overprikkeling. Hersenz is één van de behandelmogelijkheden.

Soorten overprikkeling

Er zijn verschillende soorten overprikkeling. Bij zintuiglijke overprikkeling kunnen mensen minder goed tegen de prikkels die via de zintuigen binnenkomen. Bijvoorbeeld geluid. Bij sommige mensen komen achtergrondgeluiden even hard binnen als een gesprek. Ook hoge of lage tonen, getik of muziek kunnen leiden tot overprikkeling. Mensen kunnen ook overprikkeld raken door beelden, kleuren, een rommelige ruime, letters, bewegingen of licht. Etensgeuren, lichaamsgeuren en de geur van deodorant of parfum kunnen ook tot overprikkeling leiden. Een andere vorm is overprikkeling van het gevoel (tastzin). Mensen kunnen dan niet tegen aanraking of trillingen.

Als er sprake is van cognitieve overprikkeling kunnen mensen last hebben van hun eigen gedachten. Ook een gesprek voeren of een opdracht uitvoeren kan tot overprikkeling leiden, omdat er in korte tijd teveel gevraagd of gezegd wordt. Cognitieve overprikkeling kan ook ontstaan als mensen meerdere dingen tegelijk doen (multitasken). 

Gevolgen van overprikkeling

Mensen die door hun hersenletsel overprikkeld raken, kunnen daar enorm veel last van hebben. Het kan leiden tot lichamelijke klachten als hoofdpijn, fysieke vermoeidheid en spierspanning. Ook kunnen mensen sneller geïrriteerd raken of eerder boos worden. Als aanraken pijnlijk is, kan dat ook gevolgen hebben voor (seksuele) relaties. Mensen ervaren vaak eenzaamheid, omdat ze niet meer deel kunnen nemen aan het sociale leven. Feestjes, theater of filmbezoek maar ook winkelen kunnen niet meer omdat het te druk is. Als iemand langdurig overprikkeld raakt, kan dat verregaande gevolgen hebben. Het lichaam produceert voortdurend stresshormonen waardoor ook zenuwstelsel kan veranderen. Dat kan leiden tot klachten als maagproblemen, slaapproblemen, depressie, burn-out of angststoornissen. 

Het verhaal van Monica

Monica was een actieve vrouw. Ze werkte parttime bij een callcenter en in de thuiszorg. Ook het sociale leven van Monica en haar man Nurdhian was rijkelijk gevuld. Beiden waren actief in hun geloof als Jehovah’s Getuigen. Samen gingen ze naar muziekfestivals. Nurdhian houdt van eten en koken, het liefst voor een huiskamer vol vrienden en familie. Monica heeft veel last van overprikkeling als gevolg van haar hersenletsel. Lees hier Monica's hele verhaal.

 TIPS  omgaan met overprikkeling 

Voor mensen die snel overprikkeld raken als gevolg van niet-aangeboren hersenletsel hebben we een aantal tips op een rij gezet. Klik op een van onderstaande links als u meer over een tip wilt lezen:

Bij het samenstellen van deze teksten is gebruik gemaakt van meerdere informatiebronnen waaronder de Hersenstichting en hersenletsel-uitleg.nl De stichting hersenletseluitleg heeft ook een speciaal project over overprikkeling www.project-overprikkeling.nl