Afasie

Afasie is een taalstoornis. Praten, het vinden van de juiste woorden, begrijpen, lezen en schrijven zijn onderdelen van taal. Men spreekt van afasie als één of meer onderdelen van het taalgebruik niet meer goed functioneren als gevolg van hersenletsel. Iemand met afasie beschikt over het algemeen nog over dezelfde intellectuele capaciteiten als voorheen. Afasie is dus geen intelligentiestoornis. 

Naar schatting 30.000 Nederlanders hebben een vorm van afasie. Ongeveer 1 op de 5 mensen die een herseninfarct of - bloeding krijgen heeft afasie. Het ontstaat door letsel in het taalcentrum van de hersenen, meestal de linkerhelft van de hersenen.

Vormen van afasie

Er zijn vele soorten afasie, afhankelijk van het hersengebied dat is aangedaan. In de praktijk bestaan er veel mengvormen.

Mensen met een beschadiging in de frontaalkwab (afbeelding boven) kunnen zowel problemen hebben met spontane spraak als met het nazeggen van woorden of zinnen. De spraak is daarbij vaak stoterig. Ook hebben zij moeite met het begrijpen van grammaticale aspecten van taal. Zij kunnen wel goed taal begrijpen, maar hebben moeite met het vinden van de juiste woorden of het formuleren van zinnen.

Mensen met een stoornis in de linker temporaalkwab spreken veel, maar wat zij zeggen is voor de gesprekspartner niet of moeilijk te begrijpen. De gesproken taal klinkt doorgaans vloeiend, maar mist betekenis.

Gevolgen van afasie

De ernst en omvang van afasie zijn onder andere afhankelijk van de plaats en de ernst van het hersenletsel. Afasie kan blijvend zijn, maar ook tijdelijk. De hersenen zijn gedeeltelijk in staat zich aan te passen aan veranderingen na een beroerte, maar de mate waarin een taalfunctie herstelt is verschillend. Als er geen  verder herstel meer mogelijk is richt de therapie zich op het leren omgaan met de veranderingen.

Afasie heeft een enorme impact op het leven. Uit een Canadese studie kwam naar voren dat afasie de belangrijkste negatieve voorspeller is voor kwaliteit van leven, gevolgd door kanker en Alzheimer. (Lam & Wochis, 2010)

Speciale groepen

Hersenz heeft speciale behandelgroepen voor mensen met afasie in de chronische fase, dus nadat het revalidatietraject is afgesloten. Zij volgen deels hetzelfde programma maar het tempo en de werkvormen zijn afasie-vriendelijk. Daarnaast is er een aparte, doorlopende communicatiegroep. Daarin staan het oefenen van woorden, het aanleren van strategieën en het toepassen van technische hulpmiddelen zoals de iPad en het oefenen in het echte leven centraal. Het totale behandeltraject is voor mensen met afasie langer ook omdat de communicatie veel meer tijd kost. 

Praktijkverhaal van Willy

Toen Willy ruim vier jaar geleden na een hersenoperatie getroffen werd door een hersenbloeding, kon ze niet meer praten. Stukje bij beetje vond ze de woorden terug, maar haar leven werd totaal beheerst door angst en schaamte vanwege haar gebrekkige manier van  Willy trok zich terug, kwam het erf niet meer af, het huis niet meer uit, nam de telefoon niet meer op. De stappen die ze afgelopen twee jaar gedurende de behandeling heeft gezet, zijn enorm, vertelt haar behandelaar Sietske van Leeuwe Kirsch : “Winkelen, telefoneren, familie uitnodigen, je vermeed alles waarbij je moest praten. Je raakte in paniek, ging huilen en vluchtte naar buiten. En nu? Je durft gewoon een interview te geven!” Lees hier het hele verhaal van Willy

Tip: Anders communiceren

Tip: Gespreksboek App 

Tip: De vier W’s

Bronnen:  www.afasie.nl; www.afasienet.nl; www.afasienet.com; www.hersenletsel-uitleg.nl